Kiedy zgłosić się do onkologa? Objawy i wyniki, których nie warto ignorować

Kiedy zgłosić się do onkologa? Najważniejsze sytuacje

Do onkologa warto zgłosić się przede wszystkim wtedy, gdy istnieje konkretne podejrzenie choroby nowotworowej wynikające z badania lekarskiego, diagnostyki obrazowej, badania histopatologicznego albo innych wykonanych badań.

Nieprawidłowy wynik badania – kiedy warto skonsultować go z onkologiem?

Jednym z najczęstszych powodów konsultacji jest wykrycie zmiany w badaniu USG, RTG, tomografii komputerowej, rezonansie magnetycznym, mammografii, endoskopii lub innym badaniu diagnostycznym.

Sam opis badania nie zawsze oznacza nowotwór. Określenia takie jak „zmiana”, „guz”, „ognisko” czy „podejrzenie procesu rozrostowego” mogą wymagać dalszej diagnostyki, której zakres zależy od lokalizacji i charakteru znaleziska.

Wyczuwalny guz lub powiększone węzły chłonne

Nowo wyczuwalny guzek nie oznacza automatycznie nowotworu. Wiele zmian ma charakter łagodny, jednak nową zmianę, która utrzymuje się, rośnie albo wyraźnie różni się od otaczających tkanek, warto pokazać lekarzowi.

Podobnie należy postąpić w przypadku niewyjaśnionego powiększenia węzłów chłonnych, szczególnie gdy utrzymuje się ono dłużej, zwiększa się albo towarzyszą mu inne objawy ogólne.

Niewyjaśnione krwawienia – kiedy wymagają diagnostyki?

Krew w stolcu lub moczu, nawracające krwawienie z dróg rodnych poza prawidłowym cyklem, krwawienie po menopauzie albo inne niewyjaśnione krwawienie powinny zostać ocenione przez lekarza.

Takie objawy mają wiele możliwych przyczyn, z których znaczna część jest niezwiązana z chorobą nowotworową. Nie należy jednak wielokrotnie przypisywać ich na własną rękę hemoroidom, infekcji czy zaburzeniom hormonalnym bez ustalenia rzeczywistej przyczyny.

Przewlekły kaszel, chrypka i trudności w połykaniu

Przewlekły kaszel lub chrypka mogą wynikać z wielu częstych i łagodnych chorób. Jeżeli jednak utrzymują się mimo leczenia, zmieniły swój dotychczasowy charakter albo współistnieją z innymi niepokojącymi objawami, warto ustalić ich przyczynę.

Oceny wymagają również utrzymujące się trudności lub ból przy połykaniu, szczególnie gdy prowadzą do ograniczenia przyjmowania pokarmów albo niewyjaśnionej utraty masy ciała.

W zależności od rodzaju objawu pierwsza konsultacja może odbyć się u lekarza rodzinnego, pulmonologa, laryngologa, gastroenterologa lub innego właściwego specjalisty.

Zmiany skóry, znamion i piersi – czego nie warto odkładać?

Zmiana wyglądu znamienia, niegojąca się rana skóry, nowe owrzodzenie albo inna zmiana, która rośnie, krwawi lub wyraźnie się zmienia, powinna zostać oceniona przez lekarza.

W przypadku piersi uwagę powinny zwracać między innymi nowo wyczuwalny guz, zmiana kształtu piersi, wciągnięcie brodawki, nietypowa wydzielina lub zmiana skóry.

Niewyjaśniona utrata masy ciała, osłabienie i inne objawy ogólne

Niewyjaśniona utrata masy ciała, przedłużająca się gorączka, długotrwałe osłabienie, narastające zmęczenie lub utrzymujący się ból mogą towarzyszyć wielu chorobom.

Jeżeli dolegliwości utrzymują się bez jasnego powodu, szczególnie gdy pojawia się kilka objawów jednocześnie, warto zgłosić się do lekarza i rozpocząć diagnostykę.

Rozpoznanie nowotworu – czego można oczekiwać od konsultacji?

Po potwierdzeniu choroby nowotworowej konieczne jest ustalenie jej rodzaju, zaawansowania oraz dalszego sposobu postępowania. Zakres potrzebnych badań zależy od konkretnego rozpoznania.

Podczas konsultacji onkolog może przeanalizować wynik histopatologiczny, badania obrazowe, dokumentację z wcześniejszych konsultacji i zabiegów oraz omówić kolejne etapy opieki.

Onkolog w trakcie leczenia i po jego zakończeniu

Konsultacja onkologiczna może być potrzebna nie tylko podczas ustalania rozpoznania. Pacjenci zgłaszają się również w trakcie terapii, aby omówić aktualny stan zdrowia i nowe wyniki badań.

Po zakończeniu leczenia zakres dalszych kontroli zależy między innymi od rodzaju nowotworu, zastosowanego leczenia oraz indywidualnego ryzyka nawrotu. Nie istnieje jeden taki sam harmonogram kontroli odpowiedni dla każdego pacjenta.

Kiedy nie czekać na planową wizytę u onkologa?

Nawet u osoby z podejrzeniem lub rozpoznaniem choroby nowotworowej niektóre nagłe objawy wymagają pomocy w trybie pilnym, a nie oczekiwania na konsultację ambulatoryjną.

Jak przygotować się do pierwszej wizyty u onkologa?

W konsultacji onkologicznej szczególnie ważna jest kompletna dokumentacja. Im więcej informacji dotyczących dotychczasowej diagnostyki ma lekarz, tym łatwiej odnieść wyniki do aktualnej sytuacji pacjenta.

Na wizytę warto zabrać

• wyniki badań histopatologicznych, jeśli były wykonywane,
• opisy badań USG, RTG, CT, MRI, PET lub mammografii,
• obrazy badań na płytach lub innych nośnikach, jeśli są dostępne,
• karty informacyjne z pobytów w szpitalu,
• dokumentację wcześniejszych konsultacji i zabiegów,
• aktualną listę leków wraz z dawkami.

Warto również przygotować

• krótką chronologię dotychczasowej diagnostyki,
• informację o wcześniejszych chorobach i operacjach,
• historię chorób nowotworowych w rodzinie, jeśli jest znana,
• listę pytań, które chcesz omówić z lekarzem.

Onkolog czy lekarz rodzinny – od kogo zacząć?

Jeśli nie masz jeszcze żadnej diagnozy ani wyniku sugerującego chorobę nowotworową, a niepokoi Cię nowy lub utrzymujący się objaw, dobrym pierwszym krokiem często jest lekarz rodzinny albo specjalista właściwy dla danego problemu.

Lekarz POZ może zebrać wywiad, przeprowadzić badanie, zlecić odpowiednią diagnostykę i – jeśli pojawi się uzasadnione podejrzenie nowotworu – wystawić Kartę Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego DiLO.

Jeżeli natomiast masz już wynik badania sugerujący zmianę onkologiczną, rozpoznanie histopatologiczne albo potrzebujesz omówienia dalszego postępowania, konsultacja onkologiczna może być właściwym kolejnym etapem.

Profilaktyka onkologiczna a objawy – to nie jest to samo

Badania przesiewowe pomagają wykrywać wybrane nowotwory u osób, które nie mają objawów. W Polsce funkcjonują między innymi programy profilaktyki raka piersi, raka szyjki macicy i raka jelita grubego, a określone grupy ryzyka mogą korzystać również z badań w kierunku raka płuca.

Jeśli chcesz sprawdzić, jakie badania profilaktyczne mogą dotyczyć Ciebie w zależności od wieku i płci, zobacz poradnik SA-MED: Badania profilaktyczne według wieku i płci – praktyczny kalendarz .

Kiedy zgłosić się do onkologa – najczęstsze pytania

Czy z każdym guzkiem trzeba iść do onkologa?

Nie. Większość wyczuwalnych zmian nie musi oznaczać nowotworu. Nowy lub powiększający się guzek powinien jednak zostać oceniony przez lekarza, który zdecyduje o odpowiedniej diagnostyce i ewentualnej konsultacji onkologicznej.

Czy niewyjaśniona utrata masy ciała może wymagać diagnostyki?

Tak. Utrata masy ciała bez celowej zmiany diety lub aktywności może mieć wiele przyczyn i warto ją skonsultować, szczególnie jeśli jest wyraźna lub towarzyszą jej inne dolegliwości.

Czy nieprawidłowy wynik USG oznacza nowotwór?

Nie. W badaniach obrazowych często wykrywane są także zmiany łagodne. Znaczenie wyniku zależy od rodzaju zmiany i dlatego niekiedy potrzebne są kolejne badania lub konsultacja specjalisty.

Czy do onkologa trzeba mieć wynik histopatologiczny?

Nie zawsze. Konsultacja może odbyć się także na etapie podejrzenia choroby nowotworowej, np. po nieprawidłowym wyniku badania obrazowego. Jeśli jednak badanie histopatologiczne zostało już wykonane, należy zabrać wynik na wizytę.

Czy przy niepokojących objawach można najpierw zgłosić się do POZ?

Tak. Lekarz rodzinny może rozpocząć diagnostykę niewyjaśnionych objawów i, jeśli istnieje podejrzenie choroby nowotworowej, skierować pacjenta na odpowiednią dalszą ścieżkę diagnostyczną.

Czy badania profilaktyczne wystarczą, jeśli mam objawy?

Nie. Programy przesiewowe są przeznaczone przede wszystkim dla osób bez objawów. Nowe lub niepokojące dolegliwości wymagają indywidualnej diagnostyki niezależnie od harmonogramu profilaktyki.

Czy do prywatnego onkologa w SA-MED potrzebne jest skierowanie?

Nie. Do prywatnego gabinetu Poradni Onkologicznej SA-MED skierowanie nie jest wymagane.